Login to your account

Username *
Password *
Remember Me
Osmanlıca

Osmanlıca

Osmanlı Türkçesi
Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Osmanlıca sayfasından yönlendirildi)
Osmanlı Türkçesi
Lisān-ı Türkī لسان توركى
Lisān-ı Osmānī / لسان عثمانى (Geç dönem/kısmi)
Ana dili olanlar      Osmanlı İmparatorluğu
Ankara Hükûmeti
Mısır Hidivliği
Güneybatı Kafkas Geçici Hükûmeti
Batı Trakya Bağımsız Hükûmeti
Girit Devleti
Tunus Beyliği
Dil aileleri    
Varsayılan

    Osmanlı Türkçesi

Yazı sistemi     Osmanlı alfabesi
Dil kodları
ISO 639-2     ota
ISO 639-3     ota
Osmanlı İmparatorluğu
Kültürü
Osmanli-nisani.svg
Görsel Sanatlar

    Mimari Minyatür Çini Hat sanatı

Sahne Sanatları

    Gölge oyunu Meddah Müzik

Diller ve edebiyat

    Osmanlıca Şiir Tasavvuf Nesir

Spor

    Yağlı güreş Okçuluk Cirit Matrak

Diğer

    Toplum yapısı Eğitim Mutfak Halılar Giysiler

    G T D

Osmanlı Türkçesi ya da Osmanlıca, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk anayasası olan Kanun-ı Esasî’de geçtiği hâliyle Türkçe (Osmanlı Türkçesi: لسان توركى Lisān-ı Türkī; توركى Türkī; توركجه Türkçe; لسان عثمانى, Lisān-ı Osmānī), 13 ile 20. yüzyıllar arasında Anadolu'da ve Osmanlı Devleti'nin yayıldığı bütün ülkelerde kullanılmış olan, Arapça ve Farsçadan etkilenmiş Türk dili.[1] Alfabe olarak Arap alfabesinin Farsça ve Türkçe için uyarlanmış bir biçimi kullanılmıştır. Halk arasında bazen yanlış kullanım olarak bu dil dönemi için “Eski Türkçe” tabiri de kullanılmaktadır.

İçindekiler

    1 Adlandırma
    2 Tarih
        2.1 Dönem
    3 Söz varlığı
    4 Osmanlı Türkçesinin kaynakları
    5 Alfabe
    6 Yazım
        6.1 Sayılar
    7 Metin örnekleri
    8 Kaynakça
        8.1 Tam metin Osmanlı Türkçesi öğretimi kaynakları
        8.2 Ek kaynaklar
    9 Dış bağlantılar

Adlandırma
Bulgar Kilisesi'nin kurulmasına dair fermanın Bulgarca, Yunanca ve Türkçe yayımlanması

Türk yazı dilleri ve ağızları hakkında ilk bilgileri söz varlığı verileriyle ve sözlü edebiyat ürünleriyle sunan, Türk dilinin ilk sözlüğü ve dil bilgisi kitabı Divânu Lügati't-Türk’te, Kutadgu Bilig adlı ünlü eserde,. Ali Şir Nevai’nin Muhakemetü'l-Lugateyn’inde, Harezm-Kıpçak, Anadolu ve Çağatay sahasında XIX. yüzyıla kadar bu dilin adı Türk tili, Türkî, Türkçe şeki. Bu yüzyıla dek Türk lehçeleri arasındaki farklar çok büyük değildi. Özellikle XVI. yüzyıldan başlayarak klasik gelişimini sürdüren Türk dili, Doğu Türkçesi veya Çağatay Türkçesi ile Batı Türkçesi veya Osmanlı Türkçesi diye adlandırılan iki büyük yazı dili hâlinde Türk dünyasında varlığını sürdürüyordu.[2]

Osmanlı Türkçesinin “lisan-ı Osmani”, “Osmanlı lisanı” diye adlandırılmasına ünlü sözlükçü, yazar Şemseddin Sami şu sözlerle karşı çıkmış ve tıpkı Kaşgarlı Mahmud, Yusuf Ulug Has Hacib, Ali Şir Nevai gibi dilin adının “Türkçe” olduğunu ifade etmiştir:[2]

Söylediğimiz lisan ne lisanıdır ve nereden çıkmıştır? Osmanlı lisanı tabirini pek de doğru görmüyoruz çünkü bu unvan Selâtin-i Osmaniye’nin birincisi, fatih-i meşhurun nam-ı âlilerine nisbetle müşarünileyhin tesis etmiş oldukları bir devletin unvanıdır. Hâlbuki lisan ve cinsiyet müşarünileyhin zuhurundan ve bu devletin tesisinden eskidir. Asıl bu lisanla mütekellim olan kavmin ismi “Türk” ve söyledikleri lisanın ismi dahi “lisan-ı Türkî”dir. Cühela-yı avam indinde mezmum addolunan ve yalnız Anadolu köylülerine ıtlak edilmek istenilen bu isim intisabıyla iftihar olunacak bir büyük ümmetin ismidir.[3]

Şemseddin Sami, Osmanlı lisanı, Çağatay lisanı gibi adlandırmaların yakışıksız olduğunu, Çağatay adının da Türk kavimlerinden birinin adı olması dolayısıyla dil adı olmayacağını belirtmiştir. Sami’nin çok doğru ifadesiyle Osmanlı İmparatorluğu’nda kullanılan yazı dili Türkî-i Garbî yani Batı Türkçesi, aktar-ı baidede ‘uzak ülkelerde’, Türkistan coğrafyasında kullanılan yazı dili ise Türkî-i Şarkî yani Doğu Türkçesidir. Düşüncelerini kendi sözleriyle şöyle açıklamıştır:[2]

Bize kalırsa o aktar-ı baidedeki Türklerin lisanıyla bizim lisanımız bir olduğundan ikisine de “Lisan-ı Türkî” ism-i müştereki ve beynlerindeki farka da riayet olunmak istenildiği hâlde onlarınkine “Türkî-i Şarkî” ve bizimkine “Türkî-i Garbî” unvanı pek münasiptir.[3]

Klasik devirde "Osmanlı Türkçesi" ayrı bir dil olarak algılanmamış, üç dilden (elsine-i selase) oluşan bir karışım olarak görülmüştü. "Türkçe" ise, evde, sokakta ve köyde konuşulan basit dile verilen addı.[4] Ancak 19. yüzyılda standart bir yazı dili ihtiyacının belirmesiyle birlikte Osmanlı dili tartışmaları yoğunlaştı. Bu dilin belkemiğini oluşturan Türkçenin güçlendirilmesi ve yazı dilinin Türkçe konuşma diline yaklaştırılmasına ilişkin talepler Şinasi, Ali Suavi, Ahmet Vefik Paşa gibi yazarlarca dile getirildi. 19. yüzyıl sonlarında doğan Türkçülük akımı, Osmanlı yazı dilinin esasen Türkçe olduğu ve "Türkçe" diye adlandırılması gerektiğini vurguladı.[4]

Cumhuriyet döneminde ise "Osmanlı Türkçesi" deyimi genellikle olumsuz bir anlam kazandı. Dil Devrimi'ni izleyen kültürel ortamda, "Osmanlı Türkçesi", Türkçeden ayrı ve yoz bir dil olarak görüldü. Türk Dil Kurumu'nda 1983'e dek bu görüş egemendi. Buna karşılık Osmanlı kültürüne yakınlık duyan muhafazakâr kesim, Osmanlı yazı dilinin de Türkçenin bir lehçesi olduğunu vurgulamak amacıyla "Osmanlı Türkçesi" deyimini tercih etti (örneğin Faruk Kadri Timurtaş, Mustafa Özkan vb.).[4]

Öte yandan, Osmanlı yazı diline "Osmanlı Türkçesi" adı verildiği zaman, bundan çok farklı bir dil olan Osmanlı dönemi konuşma Türkçesine ne ad verileceği konusu, çözülmemiş bir sorun olarak kalmaktadır.[4]

23 Aralık 1876'da ilan edilen Osmanlı İmparatorluğu ilk anayasası olan Kanun-i Esasi'nin 18. maddesinde devletin resmî dilinin "Türkçe" olduğu belirtilmiş ve Türkçe bilmeyenlerin devlet memuriyetine alınmayacağı ifade edilmiştir:
“     Madde 18 - Tebaa-i Osmaniyenin hidemat-ı devlette istihdam olunmak için devletin lisan-ı resmîsi olan Türkçeyi bilmeleri şarttır.     ”
Tarih
Dönem
Bir minyatür ve Osmanlı Türkçesi ile yazılan metin
Siyakat Yazısıyla Osmanlı Türkçesi

Osmanlı Türkçesi kendi arasında kronolojik esasa göre sınıflandırılmıştır:[kaynak belirtilmeli]

    1. Eski Osmanlı Türkçesi: 13. yüzyıldan 15. yüzyılın ortalarına kadar.
    2. Klasik Osmanlı Türkçesi: 15. yüzyılın ortalarından 19. yüzyıla kadar.
    3. Yeni Osmanlı Türkçesi: Tanzimat döneminden 1908'e kadar.

20. yüzyıl başlarında daha da gelişen Türkçülük hareketi dilde sadeleşme ve öz Türkçe sözcüklerin kullanılması fikrini doğurmuş, modern Türkiye Türkçesi dönemi başlamıştır. 1928 yılında yapılan Harf Devrimi'nin sonucunda Latin alfabesi kaynaklı yeni Türk harfleri kullanılmaya başlanmış, böylelikle Osmanlı Türkçesinin kullanımı son bulmuştur.

Osmanlı Türkçesinin yazıldığı alfabe, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılışının ardından kullanımdan kalkmışsa da, Türk tarihinin son 1000 yılına yakın bir dönem bu yazı ile yazılmış olduğu için araştırmacılar, edebiyatçılar ve tarihçiler tarafından birinci derecede önemli ve bilinmesi zorunlu bir alfabe ve dönem olarak nitelenir.

Osmanlı yönetici sınıfının ve eğitimli seçkinlerin kullandığı bir yazışma ve edebiyat dili olan Osmanlı Türkçesi, günlük hayatta konuşulan bir dil olmamıştır. En belirgin özelliği, Türkçe cümle altyapısı üzerinde, İslam dünyasının klasik kültür dilleri olan Arapça ve Farsçayı serbestçe kullanma olanağı tanımasıdır.

Osmanlı yazı dili belirgin anlamda 15. yüzyıl ortalarında biçimlenmeye başladı ve 16. yüzyıl başlarında klasik biçimine kavuştu. 19. yüzyıl ortalarından itibaren gazeteciliğin ve Batı etkisindeki edebiyatın gelişmesiyle hızlı bir evrime uğrayan Osmanlı Türkçesi, Türkiye'nin kurulmasından kısa bir süre sonra gerçekleştirilen Harf Devrimi (1928) ve Dil Devrimi (1932-) sonucunda yazı dili ve gramer olarak kullanımdan kalktı ancak, konuşma ve yayın alanındaki kullanımı Türk Dil Kurumu'nun yabancı kelimeleri Türkçeleştirme uğraşları ve Batılılaşmanın ivme kazanması ile kullanıma giren yeni kelimeler sayesinde değişime uğrayarak devam etti ve bugün kullanılmakta olan modern Türkçeye dönüştü.
1820-1908 arasında yayımlanan Osmanlıca kitaplar[5]
Yıl     Edebiyat     Müspet İlim     Din     Yönetim
1820-39     56     89     59     13
1840-59     217     230     310     55
1860-76     583     583     372     118
1876-1908     2950     3891     1307     946
Söz varlığı

Bu devirde Eski Anadolu Türkçesinin söz varlığı kadar açık bir Türkçe söz varlığı yoktur. Ancak, dilin yapısındaki yabancı sözlerin kullanımı metinden metine, muhitten muhite değişebilmiştir. Örneğin, sanat yapmak kaygısıyla saray muhitinde yazılan ve sadece dar aristokrat kesime hitap etmesi amaçlanan şiir ve nesir örneği eserlerin dili oldukça ağırdır. Halk arasında “Osmanlıca” denince algılanan o Türkçenin dışında farklı dil düşüncesi bu gibi kullanımların sonucu olmuştur.

Sanatsal kaygı ve dar kesime hitap durumlarının dışında kalan, bu muhit dışında yazılan dönem eserlerinin dili Türkçenin bir döneminde olabilecek normallikte yabancı öge içermiştir.

Türkçe yazı diline Arapça ve Farsça sözcüklerin girişi İslamiyetin kabulüyle başlar. Türkiye Türkçesinde 13. yüzyıla ait en eski metinlerde toplam kelime hazinesinin üçte biri ila yarısı Arapça ve Farsça alıntılardan oluşur. Ancak 15. yüzyıl ortalarına dek kullanılan yazı Türkçesi, günümüz konuşma dilinden yapıca çok uzak değildir. Dönemin şiir ve düzyazı örneklerinden birçoğu, konuşma Türkçesine yakın yapıdadır.
Osmanlı Türkçesinin kaynakları

Osmanlı İmparatorluğu'nda orta ve yüksek eğitim sistemi Fatih Sultan Mehmet döneminde (1451-1481) yapılanıp Yavuz Sultan Selim (1512-1520) döneminde olgunlaştı. Eğitim dili sadece Arapça idi.[kaynak belirtilmeli] Dolayısıyla bu dili bilmek ve rahatça kullanabildiğini göstermek, eğitimli olmanın gereği sayılırdı. Seçkin bir azınlık, klasik edebiyat dili Farsçayı da öğreniyordu. Klasik Arap ve Fars literatürünün kaynaklarını tanımak, bu iki dilin gramer ve söz varlığının nüanslarına hâkim olmak, kültürlü bir Osmanlı'yı basit halktan ayırt eden özelliklerdi.

Klasik Osmanlı kültürünün önceliklerine ilginç bir örnek, dönemin en popüler Farsça sözlüğü olan Burhan-ı Katı lügatidir. Farsça temel kelimeleri kısaca geçen bu sözlük, Farsça kelimelerinin en az bilinen anlamlarını, gün yüzü görmemiş nüanslarını, az duyulmuş şiirlerdeki özel kullanımlarını açıklamakla övünmekteydi.[6]
Alfabe

    Ana madde: Osmanlı alfabesi

Korunmuş     Bitiş     Orta     Başlangıç     Adı     ALA-LC Harf Çevirisi     Güncel Türkçesi
ﺍ     ﺎ     —     elif     a, â     a, e, â
ﺀ     —     hemze     ˀ     ', a, e, i, u, ü
ﺏ     ﺐ     ﺒ     ﺑ     be     b, p     b
ﭖ     ﭗ     ﭙ     ﭘ     pe     p     p
ﺕ     ﺖ     ﺘ     ﺗ     te     t     t
ﺙ     ﺚ     ﺜ     ﺛ     se     s     s
ﺝ     ﺞ     ﺠ     ﺟ     cim     c, ç     c
ﭺ     ﭻ     ﭽ     ﭼ     çim     ç     ç
ﺡ     ﺢ     ﺤ     ﺣ     ha     ḥ     h
ﺥ     ﺦ     ﺨ     ﺧ     hı     ẖ, x     h
ﺩ     ﺪ     —     dal     d     d
ﺫ     ﺬ     —     zel     z     z
ﺭ     ﺮ     —     re     r     r
ﺯ     ﺰ     —     ze     z     z
ﮊ     ﮋ     —     je     j     j
ﺱ     ﺲ     ﺴ     ﺳ     sin     s     s
ﺵ     ﺶ     ﺸ     ﺷ     şın     ş     ş
ﺹ     ﺺ     ﺼ     ﺻ     sad     ṣ     s
ﺽ     ﺾ     ﻀ     ﺿ     dad     ż, ḍ     d, z
ﻁ     ﻂ     ﻄ     ﻃ     tı     ṭ     t
ﻅ     ﻆ     ﻈ     ﻇ     zı     ẓ     z
ﻉ     ﻊ     ﻌ     ﻋ     ayın     ʿ     ', h
ﻍ     ﻎ     ﻐ     ﻏ     gayın     ġ     g, ğ
ﻑ     ﻒ     ﻔ     ﻓ     fe     f     f
ﻕ     ﻖ     ﻘ     ﻗ     kaf     ḳ, q     k
ﻙ     ﻚ     ﻜ     ﻛ     kef     k, g, ñ     k, g, ğ, n
ﮒ     ﮓ     ﮕ     ﮔ     gaf¹     g     g, ğ
ﯓ     ﯔ     ﯖ     ﯕ     nef, sağır kef     ñ     n
ﻝ     ﻞ     ﻠ     ﻟ     lam     l     l
ﻡ     ﻢ     ﻤ     ﻣ     mim     m     m
ﻥ     ﻦ     ﻨ     ﻧ     nun     n     n
ﻭ     ﻮ     —     vav     v, w, o, ô, ö, u, û, ü     v, o, ö, u, ü, û
ﻩ     ﻪ     ﻬ     ﻫ     he     h, e, a     h, e, a
ﻻ     ﻼ     —     lamelif     lâ     la
ﻯ     ﻰ     ﻴ     ﻳ     ye     y, ı, i, î     y, ı, i, î
Yazım
Sayılar

1
    بر (bir)
2
    ايكي (iki)
3
    اوچ (üç)
4
    درت (dört)
5
    بش (beş)
6
    التي (altı)
7
    يدي (yedi)
8
    سكز (sekiz)
9
    طقوز veya دوقوز (dokuz)
10
    اون (on)

Metin örnekleri

Şeyhülislam Esad Efendi'nin 1725-32 yılları arasında yazılan Lehcet-ül Lugat isimli sözlüğünün önsözü, 18. yüzyıl Osmanlı Türkçesinin özellikle rafine bir örneği olarak alıntılanmaya değer:

    "Amed-i medid ve ahd-i ba'iddir ki daniş-gâh-ı istifadede nihade-i zanu-yı taleb etmekle arzu-yı kesb-i edeb kılıp gerçi irre-i ahen-i berd-i gûşiş-i bî-müzd zerre-i fulad-ı fu'ad-ı infihamı hıred edemeyip şecere bî-semere-i isti'daddan yek-bar-ı imkân intişar-ı nüşare-i asar-ı hayr-ül me'ad as'ab-ı min-hart-ül katad olup ancak piş-nigâh-ı ihvan ve hullanda hem-ayar-ı nühas-ı hassas olan hey'et-i danişveriyi zaharif-i tafazzul ile temviye ve tezyin edip bezm-gâh-ı sühan-gûyanda iksar-ı sersere ile ser-halka-i ihvab-ı hava-ayin olmuş idim." [7]

1790 dolayında yazılan bir yemek kitabından alınan aşağıdaki bölüm, Osmanlı Türkçesinin nispeten sade bir örneğidir:

    "Türkîde turunc dediğimiz mîveye Farisî'de narenc denir. Portakal derler, İstanbul'da şekerden leziz zuhur etmeye başladı. Hatta nev-zuhur Frenk hekimleri 'Asitane sahil-i bahr ve ahalisi et'ime-i mütenevvia ile aluf ve fesad-ı dem hasebiyle iskorpit illetine mübtelalardır. Elbet beher yevm bir dane portakal ekli lazımdır ve vacibdir.' Maa-haza kendüleri illet-i müstekreh-i frengîden muallel olup bahusus oldukları arzda portakalı ancak kibarı görebildiğinden Asitane'de kesreti kendülerini hayran eylediğinden hezeyan-ı gûna-gûn ederler. Maa-haza alil-ül mizac olan ihvana muzır olmak melhuzdur." [8]

Dönemin konuşma Türkçesinin sesini, klasik Osmanlı eğitimi almış yazarların metinlerinde tanımak çok güçtür. Buna karşılık Osmanlı eğitimi almamış bir İstanbullu Ermeniye ait olan aşağıdaki metinde, günümüz Türkçesinden hemen hemen farksız bir sokak diliyle karşılaşırız. 1736 yılında İran sefaret heyetine müzisyen olarak katılan Tamburi Artin Efendi'nin seyahatnamesi, Ermeni harfleriyle Türkçe olarak kaleme alınmıştır.

    "Yezd ile Kerman arasında kum deryası dedikleri vardır ki inceliği ve beyazlığı saat kumu gibidir ve bir köyleri vardır ki yolcular konar. Damlara ve sokaklara bir adam nazar etse gûya kar yağmış sanır. Yol üzerinde bir buçuk, iki saat çekecek kadar yerde kule gibi miller yapılıdır ki karşına tutar da öyle gidersin. Eğer o milleri sağına veya soluna alır isen, yolu şaşırırsın ve birer ikişer minare derinliğinde kum ile dolmuş hendekler vardır ki hiç belli değil. Atın ayağı eğer oralara basacak olursa kurtulmak muhaldır. Çabalandıkça batar gider." [9]

Kaynakça

    ^ Osmanlı Türkçesi TDK Büyük Türkçe Sözlük
    ^ a b c Şükrü Halûk Akalın, “Türk Dünyasında Dil”, Yeni Türkiye, Temmuz-Ağustos 2013, Yıl 9, Sayı 53-54, Ankara, s. 362-363.
    ^ a b Şemseddin Sami, “Lisan-ı Türkî (Osmanî)”, Hafta (mecmuası), C. 1, S. 12, 10 Zilhicce 1298 (3 Kasım 1881), s. 177-178.
    ^ a b c d Prof.Dr. Muharrem Ergin, Osmanlı Türkçesi
    ^ Orhan Koloğlu, Avrupa Kıskacında Abdülhamid, İstanbul, 1998, s. 406.
    ^ Mütercim Asım Efendi, Burhan-ı Katı Tercemesi, TDK Yayınları, Ankara 2000
    ^ Mehmed Esad Efendi, Lehcetü'l-Lügat, Haz.: Ahmet Kırkkılıç, TDK Yayınları, Ankara 1999, s. 5.
    ^ Ahmed Cavid Bey, Tercüme-i Kenzü'l İştiha, Haz.: Seyyit Ali Kahraman - Priscilla Işın, Kitap Yayınları, İstanbul 2006, s. 83.
    ^ Tanburi Harutiun, Tahmas Kulu Han'ın Tevarihi, Latin harflerine çeviren: Esat Uras, TTK Yayınları, Ankara 1942, s. 15.

Tam metin Osmanlı Türkçesi öğretimi kaynakları

    DEVELİ, Hayati (2011), Osmanlı Türkçesi Grameri I, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
    GÜLSEVİN, Gürer, TURAN, Fikret, KARTALLIOĞLU, Yavuz, DEVELİ, Hayati, DUMAN, Musa (2011), XVI-XIX. Yüzyıllar Türk Dili, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
    ÖLMEZ, Zuhal, KAÇALİN, Mustafa (2011), XI-XIII. Yüzyıllar Türk Dili, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
    ÖZTOPRAK, Nihat, AHISHALI, Recep (2011), Osmanlı Türkçesi I, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
    TULUM, Mertol (2009), Osmanlı Türkçesine Giriş I, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.

Ek kaynaklar
    Vikisözlük'te Kategori:Osmanlı Türkçesi sözcükler ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

    Osmanlı Türkçesi Öğrenminde Bazı Eserler
    AKAR, Ali, (2005) Türk Dili Tarihi, Dönem-Eser-Bibliyografya, Ötüken Yayınları, Yayın Nu: 597, ISBN 975-437-517-8. İstanbul, 2005.
    ATALAY, Besim (Haz.), (Bergamalı Kadri) (1946), Müyessiretü’l-Ulûm, İbrahim Horoz Basımevi, İstanbul.
    BAŞAR, Fahamettin-Mahmut AK(2004), Osmanlı Türkçesi: Gramer, Tarihi Metinler, Belgeler, Dünya Aktüel, 600 s.
    COŞKUN, Menderes (2008), Uygulamalı Osmanlı Türkçesi Ders Kitabı, Birleşik Dağıtım Kitabevi, 325 s.
    DEVELİ, Hayati (2008), Osmanlı Türkçesi Kılavuzu 1, Kesit Yayınları, 440 s.
    DEVELİ, Hayati (2008), Osmanlı Türkçesi Kılavuzu 2, Kesit Yayınları, 440 s.
    ERGİN, Muharrem (2001), Osmanlı Türkçesi Dersleri, Boğaziçi Yayınları, 356 s.
    ERDEM, Yusuf Hakan (2008), Tarih-Lenk-Kusursuz Yazarlar, Kâğıttan Metinler, Doğan Kitap, 360 s.
    GÖKBİLGİN, Tayyip, Osmanlı Paleografya ve Diplomatik İlmi, Enderun Kitabevi, 139 s.
    GÜNDAY, Dündar, Arşiv Belgelerinde Siyakat Yazısı Özellikleri ve Divan Rakamları, Türk Tarih Kurumu Yayınları, 262 s.
    KÜLEKÇİ, Numan (2009), Osmanlı Türkçesi, Sahhaflar Kitap Sarayı, 596 s.
    KÜTÜKOĞLU, Mübahat S. Osmanlı Belgelerinin Dili, Kubbealtı Neşriyat, 605 s.
    ÖZKAN, Mustafa vd. (2003), Çözümlemeli Osmanlı Türkçesi Metinleri, Çağrı Yayınları, 568 s.
    ÖZKAN, Mustafa-TÖREN, Hatice (2008), Osmanlı Türkçesi I, 3F Yayınevi, İstanbul, 204+256 s.
    ÖZKAN, Mustafa (2000), Türk Dilinin Gelişme Alanları ve Eski Anadolu Türkçesi, Filiz Kitabevi, (ilk baskı 1995), 751 s.
    ÖZTÜRK, Said (1996), Osmanlı Arşiv Belgelerinde Siyakat Yazısı ve Tarihi Gelişimi, OSAV, 487 s.
    TİMURTAŞ, Faruk K. (1987), Osmanlı Türkçesi Giriş I (Eski Yazı—Gramer—Aruz—Metinler), Umur Reklamcılık ve Matbaacılık, İstanbul, 9. Baskı, XVI+232+176 s.
    TİMURTAŞ, Faruk K., Osmanlı Türkçesi Grameri III (Eski Yazı ve İmlâ—Arapça—Farsça—Eski Anadolu Türkçesi), Umur Reklamcılık ve Matbaacılık, İstanbul, 3. Baskı, XV+469 s.
    TİMURTAŞ, Faruk K. (1983), Osmanlı Türkçesi Grameri III , (5. Baskı), Umur Reklâmcılık, İstanbul
    TİMURTAŞ, Faruk Kadri (1994), Eski Türkiye Türkçesi XV. Yüzyıl (Gramer-Metin-Sözlük), Enderun Kitabevi, İstanbul.
    TULUM, Mertol (2000), Tarihî Metin Çalışmalarında Usul (Menâkıb'ul-Kudsiyye Üzerinde Bir Deneme), Deniz Kitabevi, İstanbul.

Dış bağlantılar
Wikimedia Incubator
Wikimedia Incubator'de Osmanlı Türkçesi Vikipedi deneme projesi bulunmaktadır.
Wikimedia Incubator
Wikimedia Incubator'de Osmanlı Türkçesi Vikisözlük deneme projesi bulunmaktadır.
Wikisource-logo.svg
Vikikaynak'ta
Osmanlı Türkçesi
kaynaklar bulunmaktadır.

    İnternet Ortamında Osmanlı Türkçesi Kaynakları
    Hakkı Tarık Us Süreli Yayınlar Koleksiyonu
    Kültür ve Turizm Bakanlığı E-kitap, Eski Türk Edebiyatı Metinleri-Divan ve Mesneviler
    Osmanlı Metin Arşiv Projesi-OTAP
    Osmanlı Türkçesi Metinleri-Matbu ve El Yazması
    Osmanlı Türkçesi - Günümüz Türkçesi Sözlük
    Osmanlı Türkçesi Sözlük
    Osmanlı Türkçesi Sözlüğü (Latin ve Arap harfleriyle arama özellikli)
    Osmanlı Türkçesi Sözlüğü (Hem Arap hem Latin harfleriyle hem de anlamda arama yapılabilen bir Osmanlıca sözlük)
    Duke Üniversitesi Kütüphaneleri, Osmanlı-Türkçe Edebiyatı arşivi

    G T D

Türk yazı dilleri / Türk lehçeleri
Ogur    

    Çuvaşça

Karluk    

    Eynuca2 İli Türkçesi2 Lop dili2 Özbekçe Uygurca

Kıpçak    

    Altayca Baraba dili2 Başkurtça Kırım Tatarcası1 Karaçay-Balkarca Karakalpakça Karayca Kazakça Kırgızca Kırımçakça Kumukça Nogayca Sıbırca Tatarca Urumca1

Oğuz    

    Afşarca2 Azerice Kırım Tatarcası1 Gagavuzca Horasan Türkçesi2 Kaşkayca Salarca Türkçe Türkmence Urumca1

Argu3    

    Halaçça2

Sibirya    

    Batı Yugurca2 Çulımca Dolganca Fuyü Gırgıs dili Hakasça Şorca Tofaca Tuvaca Yakutça

Notlar: 1 Özellikleri sonucunda iki öbekte de yer alan yazı dili. 2 Yazı dili olmayan lehçe veya ağız. 3 Tartışmalı öbek veya yazı dili.

    G T D

Osmanlı İmparatorluğu konuları
Tarih    

    Kuruluş Fetret Devri Yükselme Kadınlar saltanatı Duraklama (1683–1827) Modernleşme (1828–1908) Dağılma (1908–1922) Bölünme
        Saltanatın kaldırılması

    Osmanli-nisani.svg
Siyaset    

    Devlet Osmanlı Hanedanı
        Soy ağacı Padişah
        liste Valide sultan
        liste Haseki sultan Dış ilişkiler
        Antlaşmalar Sadrazam
        liste Kubbealtı vezirleri Devlet teşkilatı
        İmparatorluk Hükümeti Bâb-ı Âli Partiler Meclis-i Umûmî
        Meclis-i Mebusan Meclis-i Âyan Kânûn-ı Esâsî
        Birinci Meşrutiyet İkinci Meşrutiyet İdari bölümler
        Eyalet Vilayet Sancak Valiler:
        Beylerbeyi Sancakbeyi Vasallar

Ordu    

    Asakir-i Mansure-i Muhammediyye Osmanlı Donanması
        Amiraller Kaptan-ı deryalar Tersane-i Amire Anlaşmalar Hava Kuvvetleri Zorunlu askerlik Reformlar
        Nizam-ı Cedid Silahlar

    Birimler

   

    Akıncı (keşif & öncü) Yeniçeri (piyade) Sipahi (süvari) Eyalet askerleri

Ekonomi    

    Vergi Tarım Osmanlı Bankası Osmanlı lirası Ulaşım ve haberleşme

Demografi    

    Toplumsal yapı Milletler
        Türkler Ermeniler Rumlar Yahudiler Osmanlıcılık
        Kölelik Kadın Harem Kızlar ağası Devşirme Dil
        Osmanlı Türkçesi Din
        İslam Hıristiyanlık ve Yahudilik

Kültür    

    Eğitim Mimari Çini Hat Halılar Cirit Mutfak Edebiyat
        Nesir Şiir Bilim ve teknoloji Minyatür Müzik Yağlı güreş Okçuluk Mehter Arma Bayrak Arşiv

Diğer    
Osmanlı İmparatorluğu'nda feminizm

000